Czym tak naprawdę jest zmęczenie?

Czym tak naprawdę jest zmęczenie?

Bardzo często przebywając z zawodnikami lub zwykłymi pasjonatami aktywności fizycznej można spotkać się z pojęciami zmęczenia, przemęczenia czy ‚zakwasów’. W jednym z wcześniej poruszanych przeze mnie tematów wyjaśniłem, czym jest zjawisko popularnych zakwasów, i że stosowane powszechnie nazewnictwo jest błędne. Zmęczenie możemy definiować na rożne sposoby. Najbardziej uniwersalną definicją będzie ta, opisująca zmęczenie jako stan obniżonej zdolności do pracy, który towarzyszy każdej aktywności życiowej człowieka – zarówno umysłowej, jak i fizycznej.

Czym jest zmęczenie?

Z punktu widzenia energetyki układu ruchu zmęczenie to niezdolność do wykorzystania źródeł energii na odpowiednim poziomie, czyli niezdolność mięśni do generowania mocy w odpowiednim tempie. Należy je traktować jako fizjologiczne zjawisko obronne organizmu, chroniące go przed poważnymi zaburzeniami homeostazy.

Czynniki wpływające na zmęczenie:

> wiek,

> płeć,

> poziom aktywności fizycznej,

> infekcje,

> choroby układu krążenia,

> hałas,

> niedobór snu,

> stan odżywienia organizmu,

> nawodnienie organizmu,

> zawartość glikogenu w mięśniach i wątrobie.

Man drinking water after running banks.

Zmęczenie a czas trwania wysiłku fizycznego

W zależności od długości trwania wysiłku fizycznego oraz jego intensywności zmęczenie rozwijało się będzie z rożnych powodów. W trakcie trwania krótkich, ale intensywnych aktywności, będzie dochodziło do znacznego uszczuplenia wysokoenergetycznych związków, tj. ATP oraz slużącej do jego resyntezy fofokreatyny (PC). Wewnątrz pracujących mięśni spadnie także poziom pH. Wzrost stężenia jonów wodorowych będzie podrażniał receptory błonowe w mięśniu, co negatywnie wpłynie na pracę mięśnia, utrudniając jego relaksację oraz dostarczenie tlenu.

W przypadku wysiłków długotrwałych główną przyczyną zmęczenia będzie znaczne ograniczenie zasobów energetycznych, głownie glikogenu mięśniowego i wątrobowego, a także odwodnienie organizmu oraz powiązany z nim wzrost temperatury wewnętrznej organizmu. Podniesienie temperatury wewnętrznej organizmu o 1°C powoduje wzrost częstości skurczów serca o ok. 9 uderzeń na minutę oraz zmniejszenie objętości wyrzutowej serca. Wraz z postępującym wzrostem temperatury wewnętrznej organizmu spada jego wydolność i sprawność psychofizyczna.

Wykonywanie aktywności powoduje utratę płynów, które nieuzupełnione negatywnie wpłyną na zdolność do kontynuowania wysiłku o długim czasie trwania i/lub wysokiej intensywności. Już odwodnienie na poziomie 2-3% masy ciała ogranicza wydolność tlenowa, jak i beztlenową o 20-30%. Należy przy tym pamietać, ze wraz z potem tracimy rownież pierwiastki, głownie sód, potas i chlor. Brak ich uzupełniania może doprowadzić do zaburzeń elektrolitowych.

W trakcie trwania długotrwałego wysiłku (powyżej 2-3 h) obserwuje się wzrost stężenia serotoniny w mózgu, czemu przypisuje się uczucie zmęczenia. Dochodzi do tego w sytuacji, kiedy obniżeniu ulega poziom aminokwasów rozgałęzionych (BCAA) w osoczu i zmienia sie stosunek wolnego tryptofanu do BCAA, które konkurują ze sobą w przekroczenie bariery krew-mózg. Wzrost ilości wolnego tryptofanu powoduje większe jego ilości w mózgu, które są wykorzystywane do syntezy serotoniny w mózgu, a ta z kolei odpowiada za obniżenie sprawności procesów myślowych i zdolności wysiłkowych.

Minimalizacja zmęczenia

Jednym z kluczowych elementów minimalizacji zmęczenia będzie stosowanie odpowiednich zabiegów regeneracyjnych oraz prawidłowo dobranych strategii żywieniowych, które zaplanowane we właściwy sposób stworzą dla organizmu warunki sprzyjające regeneracji.

Guy sitting after exercise in the gym

Przeczytaj inne teksty z działu FIZJOTERAPIA.


11113953_1641852022765687_6699450933670421208_oMogą zainteresować Cię także:

Nie taki wałek straszny, czyli dlaczego warto się rolować?

Odnowa biologiczna vs przetrenowanie

Pozbądź się bólu na chłodno – ból mięśni po wysiłku a zimnolecznictwo

Opóźniona bolesność mięśniowa (DOMS) czyli fachowo o zakwasach

Rozgrzewka według zasad RAMP – przygotuj swój organizm do wysiłku

Mateusz Gawełczyk
Absolwent Uniwersytetu Medycznego, współzałożyciel PTDS, szkoleniowiec.

Komentarze facebook

Dodano: 20.03.2017
Fizjoterapia